O‘zbekistonda dinlar

O‘zbekistonda dinlar

O‘zbekistonda asosiy din Islom hisoblanadi, ammo mamlakat dunyoviy davlat bo‘lib, unda turli din va konfessiya vakillari tinch va ahil yashaydi.

Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, bugungi kunda mamlakatda 2225 ta ro‘yxatdan o‘tgan diniy tashkilot va 16 ta turli diniy konfessiya mavjud. Bu esa O‘zbekistonning ko‘p millatli jamiyatida diniy bag‘rikenglik yuqori darajada ekanligini ko‘rsatadi.

O‘zbekiston Konstitutsiyasi diniy erkinlikni kafolatlaydi. Har bir inson istalgan dinga e’tiqod qilish yoki hech qanday dinga e’tiqod qilmaslik huquqiga ega. (31-modda)

Islom

O‘zbekistonda Islomning sunniy yo‘nalishi asosiy din hisoblanadi. U mamlakat aholisining taxminan 93 foizini tashkil etadi.

Shuningdek, aholining taxminan 1 foizi shia musulmonlari bo‘lib, ular asosan Buxoro va Samarqand hududlarida yashaydi.

Xristianlik

O‘zbekistonda xristianlik ham keng tarqalgan dinlardan biridir.

Xristianlarning asosiy yo‘nalishlari:

  • Pravoslavlik – 4%

  • Katoliklik – 3%

Pravoslav cherkovi

2011-yilda Rus pravoslav cherkovi Markaziy Osiyoda faoliyat boshlaganining 140 yilligini nishonladi.

Pravoslavlik bu hududlarga 1871-yilda, Toshkent Rossiya imperiyasi tarkibiga qo‘shilgandan keyin kirib kelgan. Bu qaror Rossiya imperatori Aleksandr II farmoni bilan qabul qilingan.

O‘sha yili Toshkent kasalxonasi yaqinida cherkov qurilgan.

Bugungi kunda bu cherkov Muqaddas Uspenskiy sobori (Dormition Cathedral) deb ataladi va u Toshkent yeparxiyasining asosiy ibodatxonasi hisoblanadi.

Toshkentda yana bir nechta pravoslav cherkovlari mavjud:

  • Aleksandr Nevskiy cherkovi (Botkin qabristonida)

  • Patriarx Ermogen cherkovi

  • Buyuk knyaz Vladimir cherkovi

O‘zbekistonning boshqa shaharlarida ham qadimiy cherkovlar mavjud. Masalan:

  • Samarqandda – Avliyo Aleksey sobori

  • Qo‘qonda – Qozon Muqaddas Onasi ikonasiga bag‘ishlangan cherkov

Toshkentda Avliyo Nikolay monastiri ham faoliyat yuritadi. Bu Markaziy Osiyodagi birinchi pravoslav monastiri hisoblanadi.

Shuningdek, Toshkentda Toshkent diniy seminariyasi mavjud.

2014-yilning birinchi yarmida O‘zbekistonda:

  • 38 ta pravoslav cherkovi

  • 600 mingdan ortiq pravoslav xristianlar

mavjud bo‘lgan.

Katolik cherkovi

O‘zbekistonda katoliklar soni unchalik ko‘p emas, ammo Iso Masihning Muqaddas Yuragi katolik cherkovi (Sacred Heart of Jesus Cathedral) deyarli 100 yildan beri faoliyat yuritmoqda.

Bu cherkov Toshkent shahrining diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

Boshqa diniy jamoalar

O‘zbekistonda boshqa diniy konfessiyalarga ham tegishli ibodatxonalar mavjud:

  • Arman Apostol cherkovi

  • Yahudiy sinagogalari

Buxoro yahudiylari

Markaziy Osiyoda yashovchi yahudiylarning alohida guruhi Buxoro yahudiylari deb ataladi. Ularning nomi Buxoro shahri bilan bog‘liq.

Buxorodagi yahudiy jamoasi haqida XIII asr manbalarida ham ma’lumotlar uchraydi.

Ular odatda alohida mahallalarda yashab:

  • to‘quvchilik

  • bo‘yash hunari

  • mayda savdo

bilan shug‘ullangan.

Keyinchalik Buxoro yahudiylari Samarqand, Qo‘qon va Andijon shaharlarida ham diaspora sifatida yashay boshlagan.

So‘nggi bir necha asr davomida ular o‘z tillari, dini va urf-odatlarini saqlab kelmoqda.